مطالعات زیدیه
درباره وبلاگ


سلام به همه دوستان
تلاش اصلی ما در این وبلاگ معرفی تاریخ و میراث فکری زیدیه در فضایی بی‌طرفانه است. البته گاهی اوقات در قالب ویژه‌نامه‌هایی به مذاهب دیگر هم پرداخته می‌شود.

مدیر وبلاگ : محمد حسین کاظمی


اما نخستین شخصیت این خاندان که از وی با عنوان «ملک ری» یاد کرده‌اند، فخرالدین حسن فرزند جلال‌الدین محمد بن حسن بن ابی‌زید است. امروزه در روستای «ساران» شهرستان دماوند، در حد فاصل آبسرد به ایوانکی، زیارتگاهی به نام امامزاده سید فخرالدین و سید جلال‌الدین وجود دارد که قاعدتاً باید مدفن فخرالدین حسن و پدرش جلال‌الدین محمد باشد.

فخرالدین حسن دارای شش فرزند به نام‌های قاسم، عربشاه، قتلغشاه، شادبادشاه، مهدی و علاءالملک مرتضی بوده است. ابن طقطقی درباره «مهدی» فرزند فخرالدین حسن نقل کرده است که: «كان هذا مهدی جبّاراً متسلّطاً، رأى أبوه منه ما رابه، فقلع عینیه بعد أن كان شمله، فلم یذهب بصره بالكلّیّة، وبعد ذهاب بصره لم یقلع عما كان علیه من سوء المسیرة والتعرض بالملوك والأكابر، فسعی به إلى السلطان، فقتله.» (ابن طقطقی، 1433ق/1390ش: 286).
جانشین فخرالدین حسن، علاءالدین مرتضی بوده است که ابن فوطی از وی با عنوان «علاءالدین ابوالحسن المرتضى بن الحسن بن محمد بن الحسن العلوی الحسینی الرازی ملك الری» یاد کرده و نسبش را تا امام زین‎العابدین (ع) بیان کرده است (ابن فوطی، 1416ق: ج2، 369). ابن طقطقی نیز او را ستوده و در توصیف وی نوشته است: «وأما المرتضى علاءالدین بن الحسن، فكان ملكاً جلیلاً مهیباً، عظیم السیاسة والضرامة والشهامة، مقداماً جریّاً على الأمور، سیّداً محتشماً وجیهاً، ذا نعمة ضخمة، وأملاك سنیة، وصیت طائر، وذیل طویل.» (ابن طقطقی، 1433ق/1390ش: 286).
گفتنی است برج مقبره تاریخی معروف به «برج علاءالدوله» در شهر ورامین، مدفن علاءالدین مرتضی است که از آثار معماری شاخص دوره ایلخانی در ورامین به شمار می‌آید. این بنای تاریخی عظیم، به تقلید از برج طغرل شهرری، از داخل مدوّر و از بیرون به شکل چند ترک ساخته شده و البته در شکوه و عظمت، به پای برج طغرل نمی‌رسد.
در بالاترین قسمت بدنه برج، کتیبه‌ای سراسری به خط کوفی وجود دارد که ریختگی بخش‌هایی از آن، بازخوانی متن کامل کتیبه را با مشکل مواجه ساخته است. به نظر می‌رسد در میان پژوهشگرانی که تا کنون تلاش کرده‌اند متن این کتیبه را بازخوانی کنند، بازخوانی آقای عبدالله قوچانی دقیق‌تر بوده و بر اساس بازخوانی ایشان، متن کتیبه برج علاءالدوله به شرح زیر است:
«[بسم] الله [الر]حمن الرحیم ... ذكره ... امره ... [الاسـ]ـلام ... الأنام علاء الدولة والدین ركن الإسلام والمسلمین كهف العترة الطاهرة المرتضى ابن المولى الأعظم فخر الدولة والدین حسن الحسینی الورامینی رضـ[ـوان ا] الله علیه و[على أ]رواح أجد[اده مسـ]ـخن الاكام (؟) بمحمد وآله مصابیح الظلام توفی فی رابع صفر سنة [خمـ]ـس وسبـ[ـعین] وستمائة وتمّت هذه القبة فی 88[6]» (قوچانی: 1367).
بر اساس این کتیبه، نسبت علاءالدین مرتضی «حسینی ورامینی» بوده و در چهارم صفر سال 675ق از دنیا رفته و این گنبد در سال 688ق بر فراز قبر وی بنا شده است.
نویسنده:
احمد خامه یار
منبع: حلقه کاتبان


منابع و مآخذ:
1. ابن طقطقی، 1433ق/1390ش، الاصیلی فی انساب الطالبیین، تحقیق: سید مهدی رجایی، ط2، قم: مكتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی الكبری.
2. ابن عنبه، 1425ق/1383ش، عمدة الطالب فی انساب آل ابی‌طالب، تحقیق: سید مهدی رجایی، ط1، قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی الکبری.
3. ابن فوطی، بی‌تا، تلخیص مجمع الآداب فی معجم الالقاب، تحقیق: مصطفی جواد، [بغداد:] وزارة الثقافة والإرشاد القومی.
4. ابن فوطی (منسوب به)، 1424ق/2003م، الحوادث الجامعة والتجارب النافعة فی المائة السابعة، تحقیق: مهدی النجم، ط 1، بیروت: دار الکتب العلمیة.
5. ابن فوطی، 1416ق، مجمع الآداب فی معجم الالقاب، تحقیق: محمد الکاظم، طهران: مؤسسة الطباعة والنشر ـ وزارة الثقافة والإرشاد الاسلامی.
6. بنیاد ایران‌شناسی (کار گروهی)، 1388، امامزاده‌ها و تربت برخی از پاکان و نیکان (جلد اول: تهران، شمیرانات و شهرری)، تهران: بنیاد ایران‌شناسی.
7. بنیاد ایران‌شناسی، 1389، شماری از بقعه‌ها، مرقدها و مزارهای استان‌های تهران و البرز، تهران: بنیاد ایران‌شناسی.
8. طهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعة.
9. طهرانی، آقا بزرگ، طبقات اعلام الشیعة، ج 8 (الحقائق الراهنة فی المائة الثامنة).
10. فخر رازی (منسوب به)، 1419ق/1377ش، الشجرة المبارکة فی انساب الطالبیة، تحقیق: سید مهدی رجایی، ط1، قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
11. قوچانی، عبدالله، 1367، «بررسی کتیبه آرامگاه علاءالدین»، اثر، شماره 15-16، پاییز و زمستان.
12. مستوفی، حمدالله، نزهة القلوب، تصحیحِ سید محمد دبیر سیاقی، چاپ 1.
13. مروزی علوی، اسماعیل بن حسین، 1428ق/1385ش، الفخری فی انساب الطالبیین، تحقیق: سید مهدی رجایی، ط2، قم: مكتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی الكبری.




نوع مطلب : حاکمان، پژوهش‌های جدید، جغرافیا، تاریخ، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط : ملوک شیعه ری و ورامین در دوره ایلخانی (1)،
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :