مطالعات زیدیه
درباره وبلاگ


سلام به همه دوستان
تلاش اصلی ما در این وبلاگ معرفی تاریخ و میراث فکری زیدیه در فضایی بی‌طرفانه است. البته گاهی اوقات در قالب ویژه‌نامه‌هایی به مذاهب دیگر هم پرداخته می‌شود.

مدیر وبلاگ : محمد حسین کاظمی

در سده هفتم هجری، ریاست و حکمرانی ری و توابع آن از جمله ورامین را چند تن از رجال یک خاندان سادات علوی حسینی به توارث از یکدیگر برعهده داشته‌اند که در برخی منابع، از آن‌ها به عنوان ملوک ری یاد شده است. آگاهی‌های موجود درباره این خاندان در منابع تاریخی، بسیار اندک و پراکنده است و در واقع می‌توان ملوک ری را یک خاندان ناشناخته به شمار آورد. لذا در این نوشتار به معرفی اجمالی این خاندان می‌پردازیم.

از میان اجداد این خاندان، احتمالاً نخستین کسی که به ورامین مهاجرت کرد، شخصی به نام «علی کیاکی» بوده که ابن عنبه از وی با عنوان «جدّ ملوک ری» یاد کرده است (ابن عنبه، 1433ق/1390ش: 384). مروزی و صاحب شجره مبارکه از وی با نسبت «طبری» یاد کرده‌اند (مروزی علوی، 1428ق/1385ش: 74؛ فخر رازی (منسوب به)، 1419ق/1377ش: 161) که اصالت طبرستانی وی را نشان می‌دهد. لقب «کیاکی» وی نیز تعلّق وی به خطه شمال ایران را می‌رساند. ضمن آن‌که درباره «علی بن ابراهیم بن اسماعیل المنقذی»، از اجداد همین شخص، گفته‌اند که اعقاب فراوانی در طبرستان داشته است (همان‌جا).
در منابع انساب، در نسب علی کیاکی تا امام زین‌العابدین (ع)، اختلاف نظر وجود دارد. ابن عنبه، نسب کیاکی را با هفت واسطه به امام زین‌العابدین (ع) رسانیده؛ اما مروزی و صاحب شجرة مبارکه دو واسطه دیگر به این نسب افزوده‌اند (منابع پیشین). 1
ابن طقطقی و ابن فوطی، به جای نام علی کیاکی، «کیاکی بن علی» گفته‌اند (ابن فوطی، 1416ق: ج2، 369؛ ابن‌طقطقی، 1433ق/1390ش: 285). هم‌چنین در نسب ملوک ری تا علی کیاکی نیز آشفتگی و اختلاف نظر شدیدی وجود دارد که تشخیص نسب دقیق ملوک ری را با سختی و دشواری مواجه می‌سازد.
مروزی و صاحب شجره مبارکه، برای علی کیاکی، سه فرزند دارای نسل نام برده‌اند که دو تن از آن‌ها عبدالله ملقّب به الناصر و ابوطالب بوده‌اند و نام فرزند سوم را به دو صورت «ابوزید» یا «بازید» ضبط کرده‌اند. در عمدة الطالب، پسر و پدری به نام‌های «عبدالله بن ناصر»، جایگزین «عبدالله الناصر» شده است و ابن عنبه از نسل وی، یکی از رجال علمی این خاندان را به نام عزالدین ابوالفتح محمد بن قاسم بن محمد بن علی بن مهدی بن نوح بن عبدالله بن ناصر بن علی کیاکی برشمرده و از وی با تعبیر «الفقیه بورامین» یاد کرده است (ابن عنبه، 1425ق/1383ش: 385).
صاحب شجره مبارکه «ابوزید» فرزند علی کیاکی را جدّ رؤسای ورامین دانسته و از فرزند و نوه وی، به ترتیب به نام‌های «هادی» و «ابوزید»، با تعبیر «الرئیس بورامین» یاد کرده است (فخر رازی (منسوب به)، 1419ق/1377ش: 161-162). ابن عنبه و ابن طقطقی و ابن فوطی، به جای «هادی»، نام «علی» ذکر کرده‌اند (ابن عنبه، 1425ق/1383ش: 38) که البته در نسب‌نامه‌های متأخر، «هادی» به عنوان لقب «علی» به‌کار رفته است. هم‌چنین ابن فوطی و ابن طقطقی، میان ابوزید اول و کیاکی، دو واسطه به نام‌های «هادی» و «مانکدیم» افزوده‌اند (ابن فوطی، 1416ق: ج2، 369؛ ابن‌طقطقی، 1433ق/1390ش: 285).
امروزه شماری از مزارات امامزادگانی که تا کنون در منطقه ورامین باقی مانده، متعلق به افراد این خاندان دانسته شده است. به عنوان مثال، مزار سید علی کیاکی، امروزه در «جعفرآباد جنگل» واقع در حدود 17 کیلومتری ورامین قرار دارد (بنیاد ایران‌شناسی، 1389: ج2، 322). همچنین بقعه امامزاده زید ابوالحسن، مدفن ابی‌زید بن علی کیاکی (همان: 319) و بقعه امامزاده قاضی علی الهادی، مدفن علی بن ابی‌زید بن علی کیاکی دانسته شده است؛ و گفته می‌شود محله حصار قاضی ورامین به همین شخص منسوب است.
به گفته ابن طقطقی، حسن بن ابی‌زید بن علی / هادی بن ابی‌زید بن علی کیاکی دارای دو فرزند به نام‌های قاسم و جلال‌الدین محمد بوده است. قاسم دختری داشته است که در حیات پدرش، به ازدواج رضی‌الدین ـ شحنه ورامین ـ درآمد (ابن طقطقی، 1433ق/1390ش: همان‌جا). به گفته ابن‌عنبه، «زهره» دختر قاسم بن جلال‌الدین محمد، به ازدواج پادشاه سمنان درآمد و از وی صاحب دو فرزند به نام‌های «جلال‌الدین» و «شرف‌الدین» گردید؛ و این شرف‌الدین، پدر عارف مشهور، علاءالدوله سمنانی (درگذشته 736ق) است (ابن عنبه، 1425ق/1383ش: 385).
[1].
نسب مورد پذیرش ابن عنبه چنین است: «علی کیاکی بن عبدالله بن علی بن ابراهیم بن اسماعیل المنقذی بن جعفر صحصح بن عبدالله بن حسین اصغر بن امام زین‌العابدین (ع)». اما مروزی و صاحب شجره مبارکه، میان عبدالله و علی بن ابراهیم، «احمد بن ابراهیم» را افزوده‌اند.


نویسنده: احمد خامه یار
منبع: حلقه کاتبان


منابع و مآخذ:
1. ابن طقطقی، 1433ق/1390ش، الاصیلی فی انساب الطالبیین، تحقیق: سید مهدی رجایی، ط2، قم: مكتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی الكبری.
2. ابن عنبه، 1425ق/1383ش، عمدة الطالب فی انساب آل ابی‌طالب، تحقیق: سید مهدی رجایی، ط1، قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی الکبری.
3. ابن فوطی، بی‌تا، تلخیص مجمع الآداب فی معجم الالقاب، تحقیق: مصطفی جواد، [بغداد:] وزارة الثقافة والإرشاد القومی.
4. ابن فوطی (منسوب به)، 1424ق/2003م، الحوادث الجامعة والتجارب النافعة فی المائة السابعة، تحقیق: مهدی النجم، ط 1، بیروت: دار الکتب العلمیة.
5. ابن فوطی، 1416ق، مجمع الآداب فی معجم الالقاب، تحقیق: محمد الکاظم، طهران: مؤسسة الطباعة والنشر ـ وزارة الثقافة والإرشاد الاسلامی.
6. بنیاد ایران‌شناسی (کار گروهی)، 1388، امامزاده‌ها و تربت برخی از پاکان و نیکان (جلد اول: تهران، شمیرانات و شهرری)، تهران: بنیاد ایران‌شناسی.
7. بنیاد ایران‌شناسی، 1389، شماری از بقعه‌ها، مرقدها و مزارهای استان‌های تهران و البرز، تهران: بنیاد ایران‌شناسی.
8. طهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعة.
9. طهرانی، آقا بزرگ، طبقات اعلام الشیعة، ج 8 (الحقائق الراهنة فی المائة الثامنة).
10. فخر رازی (منسوب به)، 1419ق/1377ش، الشجرة المبارکة فی انساب الطالبیة، تحقیق: سید مهدی رجایی، ط1، قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
11. قوچانی، عبدالله، 1367، «بررسی کتیبه آرامگاه علاءالدین»، اثر، شماره 15-16، پاییز و زمستان.
12. مستوفی، حمدالله، نزهة القلوب، تصحیحِ سید محمد دبیر سیاقی، چاپ 1.
13. مروزی علوی، اسماعیل بن حسین، 1428ق/1385ش، الفخری فی انساب الطالبیین، تحقیق: سید مهدی رجایی، ط2، قم: مكتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی الكبری.






نوع مطلب : پژوهش‌های جدید، تاریخ، حاکمان، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :