مطالعات زیدیه
درباره وبلاگ


سلام به همه دوستان
تلاش اصلی ما در این وبلاگ معرفی تاریخ و میراث فکری زیدیه در فضایی بی‌طرفانه است. البته گاهی اوقات در قالب ویژه‌نامه‌هایی به مذاهب دیگر هم پرداخته می‌شود.

مدیر وبلاگ : محمد حسین کاظمی

مسجد به عنوان یک نهاد موثر در تاریخ اسلام همواره نقش محوری در جوامع اسلامی ایفا نموده است. این نقش در صدر اسلام بخاطر نوپایی و همبستگی جامعه اسلامی نمود بیشتری داشت تا آن‌جا که بسیاری از مسائل جامعه در مسجد رسیدگی می‌شد.

جوانان در صدر اسلام از ارکان اصلی دعوت پیامبر اکرم(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) بودند و حضرت توجه ویژه‌ای به این قشر از جامعه داشت. پیامبر(صلی ­الله ­علیه ­و آله ­و سلم) با اتخاذ تدابیری توانست میان این قشر و مساجد پیوند عمیقی را رقم بزند که می‌تواند برای مسلمانان در طول تاریخ به منزله سرمشقی برای ایجاد رابطه بین جوانان و مساجد قرار گیرد. این نوشتار بر آن است تا با بررسی برخی از تدابیر پیامبر(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) شاخصه‌های کاربردی برای جذب جوانان به مسجد را فرا روی خواننده‌گان قرار دهد.

برگزاری جلسات آموزشی در مسجد

یکی از اقدامات مهم پیامبر اکرم(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) اهتمام به آموزش مسلمانان بود و کسب علم را بر هر مرد و زن مسلمان واجب می‌دانست.[١] پس از هجرت پیامبر(صلی­ الله ­علیه­ و آله­ و سلم) به مدینه و افزایش جمعیت مسلمانان در این شهر مسئله آموزش مسلمانان بیش از پیش ضرورت یافت و حضرت خود به عنوان اولین معلم در آموزش مردم پیشگام بود و اصحاب دور حضرت حلقه زده و از ایشان بهره می‌بردند.[٢] نبی اکرم اسلام(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) در اقدامی دیگر شرط آزادی آن دسته از مشرکانی که در جنگ بدر اسیر شده بودند را تعلیم خواندن و نوشتن به ده مسلمانان کم سن و سال قرار داد.[٣] پیامبر اکرم(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) پیوسته مردم را به کسب دانش تشویق می‌کرد تا آن‌جا که نقل شده است:

«رسول خدا(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) به مسجد وارد شدند، در مسجد دو مجلس جداگانه برپا بود. گروهی در حال یاد دادن و فرا گرفتن دانش بودند. جمعی نیز به دعا و راز و نیاز با خداوند مشغول بودند. پیامبر اعظم(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) فرمودند: «هر دو گروه به سوی یک هدف گام بر می‌دارند؛ دسته‌ای خدا را می‌خوانند و گروهی نیز آموزش می‌بینند و به نادانان را تعلیم می‌دهند ولی این گروه کار برتری انجام می‌دهند. من نیز به منظور آموزش به مردم مبعوث شده‌ام» از این رو پیامبر اعظم(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) خود در میان گروهی که سرگرم آموزش بودند نشست.»[٤]

با توجه به این‌که تعداد قابل ملاحضه‌ای از یاران و نزدیکان پیامبر اکرم(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) چون امام علی(علیه­ السلام)، عمار یاسر، ابوذر غفاری، زید بن حارثه، مصعب بن عمیر، قیس بن سعد عباده، جابر بن عبدالله و ... در سنین جوانی به سر می‌بردند و همچنین با در نظر گرفتن تبعیت آنان از پیامبر(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم)، بدیهی است که همین جوانان بیشتر از بقیه در معرض این تعالیم و آموزش‌ها قرار داشتند. در نتیجه این عده برای کسب علوم و معارف حضور بیشتری در مساجد داشتند. البته نباید از این نکته غافل شد که میزان بهره‌مندی ایشان از علوم پیامبر(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) و آموزش‌های دیگر با هم متفاوت بود و همه در کسب علم در یک جایگاه قرار نداشتند.

رفتار و سیره نبی اکرم اسلام(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) بهترین زمینه را در الگوبرداری ما برای جامعه اسلامی فراهم کرده است و متولیان امر مساجد - ائمه جماعات، هیات امنا و بزرگان هر مسجد - می‌توانند با تکیه بر این سیره رسول گرامی اسلام(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) به طراحی برنامه‌ای جامع و هدفمند برای تعلیم جوانان در مساجد بپردازند. برای تعلیم و آموزش جوانان در مساجد نباید تنها به علوم و معارف دینی بسنده کرد و شایسته است تا با در نظر گرفتن شرایط سنی جوانان و نیاز این قشر در هر منطقه و هر برهه زمانی در زمینه های مختلف علمی و مهارتی کلاس‌های متنوع و مفید برگزار شود. استفاده از اساتید مجرب، تبلیغات مناسب برای اطلاع رسانی این کلاس‌ها و دوره‌ها، برگزاری منظم، تشویق شرکت کنندگان و ممتازان و دعوت والدین برای همیاری و همکاری در این کلاس‌ها در موفقیت هر چه بیشتر این برنامه کارگشا می‌باشد.

استفاده از جوانان مستعد

در سیره پیامبر اکرم(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) آموزش جوانان پایان راه نبود، بلکه در حقیقت آموزش نیروی کار آمد و مومن آغازی بود برای استفاده از این افراد در حیطه‌ای که در آن آموزش دیده‌اند.

امام علی(علیه­ السلام) به عنوان نزدیکترین فرد به رسول گرامی اسلام(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) همواره از تعالیم ایشان بهره‌مند بود.[٥] امام این‌گونه نبود که نبی اکرمصلی­الله­علیه­وآله­وسلم تنها به آموزش حضرت اکتفا کنند بلکه در موارد مختلف از وجود امام علی(علیه ­السلام) استفاده نمودند.

پیامبر اکرم(صلی­ الله ­علیه­ و آله­ و سلم) پس از فتح مکه گروه‌های تبیلغی را برای تبلیغ اسلام روانه مناطق مختلف نمودند. دعوت از مردم یمن هم به امام علیعلیه­السلام محول شد. امام علی به همراه نامه پیامبر(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) به سوی مردم یمن حرکت کرد و موفق شد در یک روز قبیله هَمْدان که از مهمترین و بزرگترین قبایل آن منطقه بود را به اسلام مشرف گرداند.[٦] بدیهی است که همین موفقیت‌های چشمگیر سبب شد تا پیامبر(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) امر قضاوت در یمن را نیز به امام علی(علیه ­السلام) سپرد.[٧]

مصعب بن عمیر از دیگر جوانانی بود که توسط پیامبر(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم)در مکه مسلمان شد و آموزش دید. مصعب در اثر مشکلات مکه مجبور به مهاجرت به حبشه شد. وی بعد از پیمان عقبه اول بازگشت و پیامبر(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) او را برای آموزش قرآن و برپایی نماز به مدینه فرستاد.[٨] در اثر فعالیت‌های مصعب جمعیت مسلمانان در مدینه زیاد شد و حتی مصعب توانست با اجازه پیامبر(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) در مدینه نماز جمعه برپا کند.[٩]

تنها با ملاحضه این دو مورد از سیره پیامبر اکرم(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) می‌توان دریافت که آموزش هدفمند و منظم از مهمترین علل جذب جوانان صدر اسلام به مساجد بوده است و پیامبر(صلی ­الله ­علیه وآله ­و سلم) بعد از آموزش این جوانان از آنان در همان مواردی تعلیم دیده بودند استفاده می‌کردند که در نتیجه باعث ایجاد انگیزه و اشتیاق در میان دیگر جوانان می‌شد.

شایسته است که در زمان حاضر هم متولیان مساجد علاوه بر برنامه‌های آموزشی مفید، جذاب و منظم برای جوانان تلاش نمایند تا از افراد برگزیده و ممتاز این دوره‌ها برای آموزش دوره‌های دیگر استفاده کنند تا بدین وسیله هم انگیزه جوانان برای شرکت در کلاس‌ها افزایش یابد و هم این افراد ممتاز ثمره آموزش‌های خود را دریابند.

منبع: پایگاه تخصصی مسجد

پی‌نوشت

[١]. کنز الفوائد، محمد بن على‏ کراجکى، تصحیح عبدالله نعمه، دارالذخائر، قم،١٤١٠ق، ج٢، ص١٠٧.

[٢]. بحارالانوار، علامه مجلسى، مؤسسة الوفاء، بیروت، ١٤٠٣ق ، ج ١۶، ص ٢٣۶.

[٣]. فروغ ابدیت، جعفر سبحانی، موسسه بوستان کتاب قم، ١٣٨٥ش، ص٥٠٣.

[٤]. منیة المرید، شهید ثانى، تحقیق رضا مختاری، مکتب الإعلام الإسلامی، قم چاپ اول، ١٤٠٩ق، ص١٠٦.

[٥]. انساب الأشراف، أحمد بن یحیی بلاذرى، تحقیق سهیل زکار و ریاض زرکلى، بیروت، دار الفکر، ط الأولى، ١٤١٧/١٩٩٦، ج٢، ص٩٨و١٢١.

[٦]. الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، بیروت، دار صادر - دار بیروت، ١٣٨٥/١٩٦٥، ج٢، ص٣٠٠.

[٧]. طبقات الکبرى، محمد بن سعد بصری، تحقیق محمد عبد القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة، ط الأولى، ١٤١٠/١٩٩٠، ج٢،ص٢٥٧.

[٨]. اسد الغابه فى معرفة الصحابه، ابن اثیر بیروت، دار الفکر، ١٤٠٩/١٩٨٩،ج٤،ص٤٠٥.

[٩]. طبقات الکبرى، همان، ج٣، ص٨٨-٨٧.





نوع مطلب :
برچسب ها : پیامبر (ص)،
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :