مطالعات زیدیه
درباره وبلاگ


سلام به همه دوستان
تلاش اصلی ما در این وبلاگ معرفی تاریخ و میراث فکری زیدیه در فضایی بی‌طرفانه است. البته گاهی اوقات در قالب ویژه‌نامه‌هایی به مذاهب دیگر هم پرداخته می‌شود.

مدیر وبلاگ : محمد حسین کاظمی
یکشنبه 20 دی 1394 :: نویسنده : محمد حسین کاظمی


قیام زید بن علی یکی از مهم‌ترین قیام‌های اواخر حکومت بنی امیه است که تاثیر زیادی بر جهان اسلام داشت. این نوشتار می‌کوشد تا برخی از اسباب شکست این قیام را فرا روی علاقه‌مندان به تاریخ اسلام قرار دهد

الف) اشراف اطلاعاتی امویان بر اعمال زید: امویان پس از اطلاع از نیت زید همواره او را تحت نظر داشتند و تک تک اعمال او را رصد می‌کردند. برتری اطلاعاتی این امکان را به امویان داد تا اعمال خود را بر مبنای آن سامان دهند و در نتیجه توانستند ابتکار عمل را به ‌دست گرفته و جو رعب و وحشت در کوفه و دیگر نقاط حاکم گردانند تا دیگر کسی به یاری زید نیاید. نمود این امر را می‌توان در سخت گیری یوسف بن عمر و برقراری مقررات منع آمد و شد در دو شهر واسط و مدائن به منظور قطع ارتباط میان زید و یارانش در این دو شهر یافت. پی‌گرد ناگهانی زید و همچنین حصر افراد مظنون به حمایت از زید آن‌ هم تنها یک روز قبل از آغاز قیام هم نه ‌تنها زید را غافل گیر کرد بلکه سازمان‌دهی قیام هم از بین رفت، به عقیده نگارنده مهم‌ترین علت شکست قیام زید همین اشراف اطلاعاتی امویان بر تحرکات زید و یاران او بود.

ب) کثرت نیروهای اموی و رسیدن نیروهای کمکی: نیروهای امویان در اولین روز نبرد ده برابر نیروهای زید بودند  و این غیر از نیروهای همراه یوسف بن عمر بود که به ‌عنوان نیروی کمکی برای مقابله با یاران زید اعزام می‌شدند. طبق نقل ابوالفرج اصفهانی از سعید بن خیثم مجموع نیروهای یوسف بن عمر دوازده هزار نفر بوده که بیان‌گر یک نبرد نابرابر میان دو سپاه است. 

ج) جدایی بخش زیادی از شیعیان: یکی دیگر از علل عدم موفقیت زید جدایی اکثر شیعیان از زید است. علت این افتراق را می‌توان در سه موضع جستجو کرد.

اول: عدم برائت زید از شیخین که سبب جدایی عده‌ای از شیعیان شد. این جدایی درست در هنگامی رخ داد که یوسف بن عمر از نهضت زید مطلع شده بود و زید بیش از هر زمانی به حضور و حمایت این گروه از شیعیان نیاز داشت.

دوم: زید تنها مردم را به یاری اهل بیت (ع) می‌خواند بدون این‌ که از کسی به عنوان رهبر قیام نام ببرد و اشاره‌ای هم به ‌نام امام صادق (ع) نمی‌کرد همین امر باعث سوء برداشت عده‌ای از شیعیان که معتقد به امامت امام صادق (ع) بودند شد. برخی از روایات امامیه که ادعای امامت از سوی زید را نفی می‌کنند ناظر به همین مسئله است، زیرا برخی شیعیان گمان می‌کردند زید داعیه امامت دارد.

سوم: تحرکات عباسیان بود که از سال 100ق به ‌صورت سری برای مبارزه با امویان آغاز شده بود و در مناطق مختلف از جمله عراق ادامه داشت. سیاست کلی عباسیان بر مبنای وصیت عبدالله بن عباس پرهیز از شرکت در قیام‌های آل علی (ع) بود و دعوت زید در آن زمان به ‌عنوان یک شخصیت برجسته‌ی علوی و اقبال اهالی کوفه به او موجب تشکیل یک جبهه موازی علیه امویان شد. عباسیان که به ‌درستی از موقعیت علویان را در کوفه آگاه بودند، به این نتیجه رسیدند که زید در صورت موفقیت، اقدام به تشکیل یک حکومت علوی در عراق می‌نماید و دو دهه تلاش عباسیان از دست می‌رود و به همین منظور ابتدا بُکیر بن ماهان داعی بزرگ عباسیان در عراق  به دستور محمد بن علی عباسی به تبلیغ علیه حرکت زید پرداخت و آن را محکوم به شکست معرفی کرد و هواداران بنی عباس را از شرکت در این قیام برحذر داشت. سپس بُکیر بن ماهان در آستانه اعلان قیام توسط زید، به همراه تعدادی از افرادش از کوفه خارج شد و تا شهادت زید به کوفه بازنگشت. این تبلیغات و رفتار بُکیر بن ماهان علاوه بر این که باعث جدایی کامل هواداران بنی عباس از زید شد  موجبات یاس افرادی را که به امید پیروزی با زید بیعت کرده بودند را به وجود آورد و در نتیجه این گروه هم دست از حمایت زید برداشتند. 





نوع مطلب : امامان و اندیشوران، تاریخ، قیام‌ها، 
برچسب ها : امام زید بن علی (ع)،
لینک های مرتبط : جستاری در شخصیت و قیام امام زید بن علی (ع)، انگیزه‌های قیام زید بن علی،
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :