مطالعات زیدیه
درباره وبلاگ


سلام به همه دوستان
تلاش اصلی ما در این وبلاگ معرفی تاریخ و میراث فکری زیدیه در فضایی بی‌طرفانه است. البته گاهی اوقات در قالب ویژه‌نامه‌هایی به مذاهب دیگر هم پرداخته می‌شود.

مدیر وبلاگ : محمد حسین کاظمی

به‌طور مشخص از اوایل قرن جاری در کشور یمن شاهد تحولات مهمی هستیم که بدون تردید ریشه در پیشینه سیاسی، فرهنگی و مذهبی جامعه یمن دارد و تحلیل درست وضعیت کنونی این کشور نیازمند مطالعات گسترده‌ای است.

دکتر سید علی موسوی نژاد عضو هیئت‌علمی دانشکده شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب و کارشناس فرقه شناسی شاخه زیدیه این دانشگاه در گفت‌وگو با شفقنا (پایگاه بین‌المللی همکاری‌های خبری شیعه) در تحلیلی به ریشه جنبش و نهضت گروه موسوم به انصارالله می‌پردازد و معتقد است که حوثی‌ها به دلیل الگو گیری رهبر آنها یعنی شهید حسین الحوثی از انقلاب اسلامی در حقیقت حرکتی اسلامی- شیعی- زیدی را پایه‌گذاری کردند و لذا شناخت حقیقی و درست جنبش صورت گرفته در یمن توسط حوثی‌ها نیازمند شناخت صحیح گروه زیدی مذهب الحوثی است.


موسوی نژاد به‌اجمال در مورد جنبش انصارالله اظهار داشت: الحوثی یکی از خاندان‌های مشهور زیدیه در یمن است که بزرگ این خاندان علامه بدرالدین بن امیرالدین الحوثی بوده است و حوث نام منطقه‌ای در مرکز یمن است که طی قرون گذشته قبایل زیدی مذهب در آنجا ساکن بودند که البته اینها به مناطق شمالی‌تر یعنی سعده و شمال یمن هم مهاجرت کردند.

او در مورد شهید حسین الحوثی فرزند علامه بدرالدین اظهار کرد: حسین الحوثی در اواخر جوانی با بازگشت به تعالیم اسلامی- شیعی- زیدی نوعی گرایش بنیادگرایانه را ترویج می‌کرد و به نظر می‌رسد که گفتمان سیاسی، فرهنگی و اجتماعی او متأثر از انقلاب اسلامی ایران و حضرت امام خمینی (ره) باشد چون در مجموعه سخنرانی‌های خود ده‌ها بار از انقلاب اسلامی و امام خمینی (ره) به‌عنوان الگوی مسلمانان و البته زیدی‌ها در دنیای امروز نام می‌برد.

گفتمان حوثی‌ها نزدیک به گفتمان‌های متکامل بنیادگرایانه با تکیه بر دین و مذهب است

عضو هیئت‌علمی دانشکده شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب از حسین الحوثی به‌عنوان بنیان‌گذار نهضت انصارالله نام برد و اظهار کرد: وی در اولین نبرد میان دولت یمن و الحوثی ها در سال 2004 کشته شد اما حسین الحوثی همچنان رهبر جریان اول الحوثی قلمداد می‌شود و حتی سخنرانی‌های او تحت عنوان ملازم به‌عنوان منشور نهضت انصارالله در یمن تدریس می‌شود.

او در ادامه تصریح کرد: این مدل از بیداری در جریان الحوثی نزدیک به گفتمانهای متکامل بنیادگرایانه است و اندیشه افراطی نیست بلکه گفتمانی است که تکیه بر دین و مذهب دارد اما درعین‌حال سر ناسازگاری با مدرنیته و مفاهیم مدرن مانند دموکراسی، آزادی، حاکمیت مردم بر سرنوشت خود و امثالهم ندارد و لذا با گفتمان‌های بنیادگرایانه سلفی کاملاً متفاوت است.

موسوی نژاد با اشاره به تلقی برخی افراد از این گروه و قرار دادن حوثی‌ها در ردیف جریانات افراطی همچون داعش و القاعده گفت: این برداشت کاملاً اشتباه است چون بازگشت به دین و مذهب را به دو قسمت می‌توان تقسیم کرد؛ شاخه اول بازگشت به دین همراه با پذیرش مفاهیم انسانی و اخلاقی و شاخه دوم گفتمانی که سر ناسازگاری دارد و از ابزار خشونت و تحجّر استفاده می‌کند و لذا الحوثی ها را در شاخه اول می‌توان جای داد.

او با اشاره به همراهی نکردن جمعیت زیدی‌ها که غالب جمعیت یمن را تشکیل می‌دهند با نهضت حوثی‌ها گفت: دلیل این مسئله کنار زده شدن زیدی‌ها از صحنه سیاسی و اجتماعی یمن در سال 1962 و روی کار آمدن جمهوری‌خواهان سکولار بود.

کارشناس فرقه شناسی شاخه زیدیه تصریح کرد: پس از انقلاب سپتامبر که منجر به از بین رفتن حکومت امام زیدی‌ها شد، پیروان زیدیه به انزوا رفته و امکانات از این گروه گرفته شد و نوعی سرخوردگی و پریشانی در زیدی‌ها پیش آمد و حتی عده‌ای از پیروان زیدیه گرفتار بازنگری در تعالیم زیدی بودند و گمان می‌کردند مذهب زیدی امکان بازگشت به عرصه سیاسی و اجتماعی را با توجه به‌پیش آمدن مباحثی همچون تفکیک قوا و جمهوری ندارد.

 او بابیان اینکه علمای زیدی در ابتدا حرکت الحوثی را سبب آسیب جامعه تشیّع می‌دانستند و لذا با آن همراهی نکردند، گفت: بااین‌حال سخنرانی‌های حسین الحوثی، جذابیت و اقدامات خوبی که در جامعه یمن انجام داد به‌ویژه آنکه نسل جوان را موردتوجه قرارداد سبب شد که دولت یمن در ابتدا مقاومتی نکند.

 موسوی نژاد ادامه داد: لذا می‌بینیم که در دهه 90 قرن بیستم حسین الحوثی مبادرت به برپایی جلسات آموزش قرآن و ایجاد کانون‌های فرهنگی می‌کند؛ اقدامی که سال‌ها بود از سوی علمای زیدی رهاشده بود و همین خلاءهای سیاسی و فرهنگی و ثبات قدم حسین الحوثی سبب شد که او از این فرصت استفاده کند.

 او به شعارهای پنج‌گانه الحوثی ها اشاره کرد و افزود: حسین الحوثی شعارهایی را طراحی کرد شبیه آنچه در انقلاب اسلامی سر داده می‌شد و از طرفداران خود خواست در صورت تائید سخنان وی این شعارها را سر دهند «الله‌اکبر»، «الموت آمریکا»، «الموت اسرائیل»، «اللعنه علی الیهود» و «النصر للاسلام» شعارهای پنجگانه است که بر روی پرچمهای آن‌ها نقش بسته و در پایان هر نماز سر داده می‌شود.

عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب تصریح کرد: به‌تدریج جریان الحوثی طرفداران بیشتری پیدا کرد و قبایلی که از مذهب فاصله گرفته بودند وقتی دیدند نیروی جدیدی وارد عرصه شده است، کم‌کم برگشتند از سوی دیگر با در دست گرفتن رهبری الحوثی ها توسط عبدالملک الحوثی برادر کوچک‌تر شهیدحسین الحوثی، کم‌کم مناطقی به تصرف آنها درآمد و آن مناطق را از دولت یمن خلع ید کردند حتی در مناطق تحت تصرف خود آرایش اداری ایجاد کرده و خدماتی شبیه آنچه ما در ابتدای انقلاب داشتیم مانند کمیته امداد و بنیاد مسکن به مردم محروم این مناطق ارائه کردند و همین امر تبلیغی به نفع حوثی‌ها شد و استان‌های جنوبی‌تر سعده مانند عمران، صنعا و حتی مناطقی که زیدی نشین نبودند گرایش به انصارالله پیدا کردند.

 او بابیان اینکه دولت یمن ابتدا اجازه کارهای فرهنگی به الحوثی ها داد اما بعداً این گروه کوچک قدرتمند را رقیبی برای خود قلمداد کرد، افزود: خدمات و کارهای حوثی‌ها سبب شد تا به‌موازات قدرت فرهنگی ازنظر نظامی هم رشد کنند و از طرف دیگر دولت یمن در برخورد با این گروه ضعیف باشد تا جایی که علی عبدالله صالح سعی می‌کرد که آمریکا را متقاعد کند که جنگ با حوثی‌ها به دلیل آنکه دنباله‌رو ایران هستند و شعار مرگ بر آمریکا سر می‌دهند در اولویت است چون جرج بوش از علی عبدالله صالح خواسته بود که جریان‌های سلفی و القاعده در یمن را از بین ببرد.

ایمان جوانان حوثی و وجود رهبری عامل اصلی پیروزی حوثی‌ها مقابل دولت یمن است

موسوی نژاد با اشاره به جنگ‌های شش دوره دولت یمن با الحوثی ها و پیروزی الحوثی ها در همه این جنگ‌ها به تأثیر و تأثرات یمن و تحولات آن بر روی عربستان اشاره کرد و افزود: عربستان به دلیل داشتن مرزهای طولانی با یمن و نیز تبادل جمعیتی با این کشور این تحولات را نوعی تهدید برای خود قلمداد می‌کرد و لذا در آخرین جنگ دولت یمن در سال 2010 به بهانه نفوذ حوثی‌ها به خاک عربستان و اشغال پادگانی در این کشور با همراهی ارتش یمن با حوثی‌ها درگیر شد اما پیروزی از حوثی‌ها بود.

وی همچنین ادامه داد: نکته قابل تأمل اینکه این جنگ‌ها به فاصله کوتاهی از سال 2004 با شهید شدن حسین الحوثی آغاز و تا 2010 ادامه یافت و در هر جنگی دولت یمن در حالت انفعالی قرارداد صلحی را با الحوثی ها امضا می‌کرد و بعد از فاصله‌ای به بهانه دیگر جنگی به راه می‌انداخت.

این کارشناس فرقه شناسی بابیان اینکه سرّ موفقیت حوثی‌ها نیز قابل‌تحلیل و بررسی است، افزود: ایمان راسخ جوانان حوثی و وجود رهبری مشخص ازجمله علل موفقیت آنها درنبرد با دو ارتش قدرتمند منطقه یعنی عربستان و یمن می‌باشد.

ایشان به وقایع جهان در سال 2011 و آستانه بیداری اسلامی در کشورهایی چون تونس و مصر و لیبی اشاره کرد و افزود: نهضت الحوثی را به دلیل آنکه کار خود را زودتر از دیگر کشورها آغاز کرده بودند و نیز به دلیل تفاوت در مبانی و رهبری باید کاملاً مستقل موردمطالعه قرارداد.

 موسوی نژاد بابیان اینکه یمن همواره به‌صورت تاریخی تحت تأثیر مصر بوده است، افزود: بعد از تحولات در کشور مصر، حرکتی از سوی جوانان یمنی مبنی بر تغییر علی عبدالله صالح مشابه آنچه جوانان مصری در میدان التحریر انجام دادند، صورت گرفت اما طبیعتاً حوثی‌ها با توجه به در اختیار داشتن کنترل مناطق شمالی یمن از این حرکت حمایت کردند اما درعین‌حال این حرکت را حرکت خود نمی‌دانستند و لذا مقداری فاصله خود را با انقلاب 2011 حفظ کردند از سوی دیگر در یمن هم دولت علی عبدالله صالح ضعیف شده و سیاست‌های منطقه‌ای هم‌تغییر کرده بود و لذا دولت‌های غربی هم تصمیم گرفتند که از خیر حکومت‌های استبدادی ناکارآمد در منطقه بگذرند.

 او شورای همکاری خلیج‌فارس را راهکار بدیلی از سوی کشورهای عربی اطراف یمن عنوان کرد که این کشور را حیات خلوت خود دانسته و به‌هیچ‌وجه حاضر به سرکار آمدن قدرت جدی در این کشور یا فعالیت قدرت‌های منطقه‌ای غیر از خود بودند و افزود: با این تحولات، زنگ خطر برای کشورهای عربی به صدا درآمده بود به‌ویژه آنکه گروه الحوثی شیعه و دارای گرایشاتی نزدیک به شیعیان اثنی عشری و امامیه بودند.

طرح شورای همکاری خلیج‌فارس به بن‌بست رسید

عضو هیئت‌علمی دانشکده شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب طرح شورای همکاری خلیج‌فارس را کناره‌گیری علی عبدالله صالح از قدرت و درعین‌حال دادن مصونیت به او در قالب طرحی با عنوان المبادره الخلیجیه عنوان کرد و افزود: تحولات چند ماه اخیر یمن نشان داد که این طرح کاملاً شکست‌خورده است چون مردم یمن بالذات و به خاطر نخوت و غرور ویژه‌ای که دارند نسبت به مداخله خارجی واکنش منفی نشان می‌دهند حال این مداخله از سوی عربستان باشد یا ایران؛ تفاوتی نمی‌کند.

او با اشاره به اینکه علی عبدالله صالح خود زیدی مذهب است و از قبیله آل احمد که هرازگاهی چرخش به‌سوی وهابیت هم در این خاندان دیده می‌شود و نیز حزب حاکم بر یمن یعنی الموتمر گفت: در تحولات جاری یمن شاهد به سرانجام نرسیدن طرح شورای همکاری بودیم چون حزب المومتر را منحل نکردند و علی عبدالله صالح را کنار نزدند و به او اجازه دادند در یمن باقی بماند ولی به او مصونیت دادند که محاکمه نمی‌شود اما باید معاون وی عبدالربه منصور هادی که عضو حزب موتمر بود و شریک جدی در قدرت نبود و نوعی استقلال در شخصیت داشت رئیس‌جمهور موقت شود که انقلابیون هم تقریباً وی را پذیرفتند.

دکتر موسوی نژاد ادامه داد: دوره گذار دوساله پیش‌بینی شد و در طرح آنها گفتگوهای ملی پیش‌بینی شد که در این گفتگوها پیش‌نویس قانون اساسی نوشته شود و طی آن‌همه نیروهای مختلف یمنی حتی آنهایی که به‌صورت سنتی کنار زده‌شده بودند و حقوقشان عملاً به رسمیت شناخته نمی‌شد مانند زیدی‌ها و جنوبی‌ها در حکومت مشارکت داشته باشند.

ایشان با اشاره به ادغام یمن شمالی و جنوبی در یکدیگر به پایتختی صنعا در اوایل دهه 90 قرن بیستم ابراز کرد: بااین‌حال مطالبات مناطق جنوبی که توزیع عادلانه ثروت بود سر جای خود قرار داشت و حتی مطالبات سنگین‌تر شد و همزمان با فضاهای حرکتی در شمال یمن، استان‌های جنوبی هم الحراک الجنوبی را به راه انداختند که البته این جنبش خود به دو شاخه افراطی و معتدل تقسیم می‌شود که شاخه افراطی آن خواهان استقلال و سهیم شدن در قدرت بودند.

نادیده انگاشتن جایگاه تاریخی و حقوق زیدی‌ها در طرح شورای همکاری بزرگ‌ترین اشتباه بود

این کارشناس فرقه شناسی زیدیه تصریح کرد: عربستان و کشورهای منطقه به تصور آنکه طرح آنها با موفقیت همراه خواهد بود جریان‌های سلفی اخوانی را وارد انقلاب کردند که اصطلاحاً حزب الاصلاح نام می‌گیرد که موردحمایت عربستان بود که سعی می‌کرد جامعه سیاسی اجتماعی یمن را دوپارچه کند و می‌بینیم که اشتباهی که اینها مرتکب شدند این بود که جایی برای زیدی‌ها و حوثی‌ها در نظر گرفته نشد در حالی که زیدی‌ها بافت اصلی جامعه یمن بودند.

او ادامه داد: اشتباه دیگری که این گروه یعنی شورای همکاری با محوریت عربستان مرتکب شدند این بود که جایگاه تاریخی، سیاسی و نظامی حوثی‌ها را نادیده گرفتند در حالی که این گروه در سال 2011 واقعیتی در یمن بودند و می‌بینیم که بعد از وقوع شش جنگ بخشی از شمال و ارتش یمن دست آنها بود و مهمات بیش از 50 پادگان ارتش یمن در اختیارشان قرارگرفته بود.

دکتر موسوی نژاد تصریح کرد: درعین‌حال زیدی‌ها اعم از حوثی‌ها و غیرحوثی ها در گفتگوهای ملی وطنی شرکت کردند ولی کسانی گفتگوها را پیش می‌بردند که دنباله‌رو عربستان و شورای همکاری بودند و لذا وقتی دیدند سنگینی و وزن گفتگوها به سمت زیدی‌ها و انصارالله بیشتر می‌شود و نمی‌شود به‌راحتی مطالبات آنها در پیش‌نویس قانون اساسی را نادیده گرفت دست به ترور ناجوانمردانه برخی شخصیت‌هایی که در این گفتگوها از انصارالله نمایندگی می‌کردند، زدند که از آن جمله می‌توان به ترور دکتر عبدالکریم جدبان و دکتر شرف الدین اشاره کرد به‌بیان‌دیگر کار به حذف فیزیکی گفتگوکنندگان کشیده شد.

منبع: شفقنا





نوع مطلب :
برچسب ها : حوثی‌ها،
لینک های مرتبط :
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :